Wat te doen op Nusa Penida? 10 bezienswaardigheden en al onze tips
Midden in de nacht klim je met een zaklamp omhoog over een stoffig pad. Onderweg passeer je mannen met manden vol gele zwavelbrokken op hun schouders. Eenmaal boven kijk je in een krater met daarin het meest felturquoise water en daaromheen zie je rokende rotsen. De Ijen vulkaan (ook wel Kawah Ijen) vind je in Oost-Java en was voor ons een van de grootste hoogtepunten van onze reis door Indonesië. In deze blog lees je hoe de nachtelijke hike verloopt, of je het beroemde blauwe vuur nog kunt zien en wat je vooraf moet regelen.
→ Tip: Bekijk hier tours naar de Ijen vulkaanDeze link opent in een nieuw tabblad
→ Onze slaaptip: Snooze Ijen hostel in BanyuwangiDeze link opent in een nieuw tabblad
→ Combineer met: de Bromo vulkaan
Kawah Ijen, zoals de Indonesiërs hem noemen, is geen vulkaan die je alleen van een afstandje bewondert. Je loopt er letterlijk de krater in. Onderin ligt een enorm kratermeer met een felle turquoise kleur. Het water is extreem zuur, dus zwemmen is er absoluut niet bij, maar van het uitzicht genieten des te meer. Rond het meer stijgen dikke wolken zwaveldamp op uit de rotsen, die alles om je heen geel kleuren, dit was echt een van de meest surrealistische maanlandschappen die wij ooit tijdens een reis hebben gezien.
Daarnaast is Ijen een van de weinige plekken ter wereld waar je het blauwe vuur kunt zien. Blauw vuur? Yep. Net zo uniek en bijzonder als het groene noorderlicht. We vertellen je er zo meer over! Voeg daar de zwavelmijnwerkers aan toe die hier elke dag met de hand zwavel uit de krater halen (zo bizar knap hoe hard deze mannen werken). En je snapt dat we je heel hard willen aanmoedigen om op Java niet alleen naar de welbekende Borobudur of Mount Bromo te gaan, maar ook vuur Ijen tijd te maken. Zo’n plek ga je namelijk nergens anders op de wereld zien.
Ijen is bij veel reizigers bekend doordat je hier het blauwe vuur kunt zien. Het zijn eigenlijk zwavelgassen die in het donker met felblauwe vlammen branden. In het daglicht zie je er vrijwel niets van, maar in het donker is echt een magisch om te aanschouwen. Daarom vertrekken de meeste mensen ook midden in de nacht als ze naar Ijen gaan. Maar ook in het donker is het niet altijd goed te zien. Net als met het noorderlicht of lichtgevend plankton, moet je ook hierbij een beetje geluk hebben. Het blijft natuurlijk een natuurverschijnsel.
Eerlijk is eerlijk: de grote blauwe vlammen van oude foto’s zie je tegenwoordig meestal niet meer. De laatste tijd zijn ze vaak zwak of helemaal niet te zien. Soms mag je vanwege werkzaamheden of de veiligheid ook niet de krater in. Is Ijen dan nog de moeite waard? Wat ons betreft zeker wel. De zonsopkomst boven het kratermeer, het buitenaardse landschap, het felblauwe kraterwater en de mijnwerkers maken de hike nog steeds alles waard en het echt een unieke plek. Vraag vlak voor je bezoek bij je hotel of gids hoe het er op dat moment voor staat, dan kan je ook een beetje je verachtingen managen.

Benieuwd hoe de hike eruit ziet? We hebben hieronder zo duidelijk mogelijk op een rijtje gezet wat je kan verwachten van de tocht:
Wil je een kans maken op het blauwe vuur, dan moet je soiweso in het donker bij de krater zijn. Na een kort nachtje, of beter gezegd bijna geen, vertrokken wij om half twee ‘s nachts vanuit ons hostel. Na een half uurtje rijden werden we voor ons gevoel in the middle of nowhere afgezet bij een bospad. Vanaf daar gingen we te voet verder, in het licht van de maan en met onze zaklampen zochten we de weg. We hadden gelukkig een gids bij ons, dus over verdwalen hoefden we niet in te zitten en eerlijk gezegd zouden we anderen ook aanrader om samen met een ervaren guide op pad te gaan. Ga je alleen voor de zonsopkomst? Dan kun je een paar uur later vertrekken en is een gids misschien minder nodig maar zo in het donker vonden wij het wel echt fijn.
→ Handig: Boek hier een tour naar IjenDeze link opent in een nieuw tabblad
Vanaf de parkeerplaats bij Paltuding loop je ongeveer 3 kilometer naar de kraterrand. Hier doe je al gauw 1,5 tot 2 uur wandelend over. Toen wij liepen, ging de eerste kilometer nog redelijk geleidelijk omhoog. Maar de tweede kilometer was flink steil en echt even doorbijten. Daarna volgde een kilometer die bijna vlak voelde, wat stiekem wel fijn was na de klim. Wij vonden het een behoorlijke wandeling dus, maar met een goede basisconditie prima te doen.
Vanaf de kraterrand moesten we nog zo’n 700 meter de krater in. Dit is het zwaarste stuk van de hele tocht. De paden zijn smal, steil en bestaan uit losse steentjes, dus je gaat echt niet snel. Je moet constant goed kijken waar je je voeten zet. Doordat het nog donker is en je af en toe midden in de zwavelrook staat, heb je ook maar weinig zicht dus je moet echt goed uitkijken. Naast je ligt bovendien het zuurste meer ter wereld, dus je wilt graag op beide benen blijven staan en zeker niet vallen. Doordat de gassen overal omhoog lijken te komen, dragen de meeste reizigers hier gasmaskers. Ziet er misschien een beetje freaky uit, maar je wilt dit hier echt dragen. Al voelde het ook wel vreemd dat wij zoiets droegen, terwijl de mijnwerkers om ons heen alleen een sjaal voor hun mond hadden en zij hier bijna elke dag zijn.

Wij hadden geluk: toen we beneden in de krater aankwamen, was het nog donker en zagen we het blauwe vuur tussen de rotsen branden. Een onwerkelijk gezicht. We hadden op dat moment eigenlijk geen idee hoe het er om ons heen uitzag. Pas toen het licht begon te worden, zagen we hoe ver we de krater in waren geklommen. Alles rond het vuur was geel van de zwavel, met daartussen een prachtig lichtblauw meer. Op dat moment beseften we pas in wat voor surrealistisch landschap we de hele nacht hadden gelopen.
→ Tip: Klim daarna weer naar de kraterrand voor een laatste uitzicht. Van bovenaf kijk je uit over de krater met het turquoise meer, de omliggende vulkanen en de bergen van Oost-Java.
Tijdens de wandeling terug naar de parkeerplaats kijk je je ogen uit. In het daglicht zie je pas echt hoe mooi de omgeving is. Slaap je in BanyuwangiDeze link opent in een nieuw tabblad, dan ben je rond 10.00 uur meestal weer terug bij je hotel. Genoeg tijd dus om rustig uit te checken (wij sliepen zelf trouwens bij Snooze IjenDeze link opent in een nieuw tabblad) én om verder te reizen. Veel reizigers nemen dezelfde dag nog de ferry naar Bali, wij hebben dat zelf ook gedaan en dat beviel heel goed!

Onderweg naar de krater kom je veel zwavelmijnwerkers tegen. Deze mannen dalen elke dag de krater in om zwavel te hakken. Daarna sjouwen ze manden met tot wel 90 kilo zwavel op hun schouders de krater uit en de berg af. Veel van hen lopen deze tocht twee keer per dag, met nauwelijks bescherming tegen de giftige dampen. Geef ze onderweg vooral de ruimte, wij hadden echt zoveel respect voor hen. Het zag er echt mega zwaar uit en zonder al die kilo’s vonden wij het al een pittige hike om te doen. Mocht je je afvragen wat er met de zwavel gebeurt, onze gids vertelde dat het grootste deel van het Ijen-zwavel naar lokale suikerfabrieken op Java gaat maar dat het ook voor andere dingen wordt gebruikt.
→ Tip: Veel mijnwerkers verkopen onderweg kleine figuurtjes van zwavel. Een mooi souvenir, want zo komt het geld direct bij hen terecht. Wil je een foto maken? Vraag dan even of het oké is.
Hieronder hebben we op een rij gezet wat het verschil is tussen een tour of niet:
Dit is zonder twijfel de makkelijkste optie. Een tour naar Ijen boek je makkelijk bij je hotel of hostel in Banyuwangi. Wij sliepen bij Snooze Ijen hostelDeze link opent in een nieuw tabblad en daar kunnen ze een tripje heel makkelijk voor je regelen. Vervoer, gids en gasmasker zitten er meestal bij. Je wordt rond 1.00 uur opgehaald en bent rond 10.00 uur weer terug. Check vooraf wel of de entree en de gezondheidsverklaring ook geregeld worden.
→ Aanrader: Bekijk tours naar de Ijen vulkaanDeze link opent in een nieuw tabblad
Verblijf je op Bali? Dan kun je ook een tour boeken die je van Bali naar Ijen brengt en weer terug. Je steekt dan met de ferry over naar Java. Het is een lange trip met een korte nacht, maar wel te doen als je weinig tijd hebt.
Veel reizigers combineren Ijen met de Bromo vulkaan. Je zit dan na je bezoek aan de Bromo nog ongeveer 5 uur in de bus richting Ijen. Een geweldige manier om de hoogtepunten van Oost-Java in één klap te zien, maar je gaat wel twee nachten achter elkaar extreem vroeg op pad. Zie je dat niet zitten? Bezoek de vulkanen dan los van elkaar. Voor de Bromo slaap je in Malang, voor Ijen in Banyuwangi.
→ Handig: Bekijk tours die Bromo en Ijen combinerenDeze link opent in een nieuw tabblad
Je kunt Ijen ook op eigen houtje bezoeken. Regel dan zelf vervoer naar Paltuding, bijvoorbeeld met een chauffeur of scooter. Je ticket boek je online en je gezondheidsverklaring regel je zelf. Wil je naar het blauwe vuur? Neem dan wel echt een lokale gids mee, want in het donker vind je de weg in de krater niet makkelijk en geloof ons, hier wil je echt niet verdwalen (en vallen).
Nog wat handige tips als je hier naartoe gaat:
Tickets of tours voor Ijen koop je vooraf onlineDeze link opent in een nieuw tabblad . Bij de ingang kun je geen ticket meer kopen. Voor buitenlanders kost de entree ongeveer 100.000 roepia doordeweeks en 150.000 roepia in het weekend, maar tarieven kunnen veranderen. Daarnaast is een gezondheidsverklaring verplicht. Die mag niet ouder zijn dan een paar dagen. Boek je een tour, dan wordt dit meestal voor je geregeld.
Ijen is open van 2.00 tot 12.00 uur. Elke eerste vrijdag van de maand is het gebied de hele dag dicht voor onderhoud aan de natuur, plan je bezoek dus niet op die dag en hou hier rekening mee als je je Java planning gaat maken.
De beste periode om naar Ijen te gaan is april tot en met oktober. Dan is het droog en heb je de meeste kans op helder zicht. In het regenseizoen kun je Ijen ook bezoeken, maar de kans op mooi zicht is dan een stuk kleiner. Bovendien worden de paden glad, waardoor de afdaling in de krater gevaarlijk kan zijn.
Banyuwangi is de uitvalsbasis voor Ijen. Vanuit Malang reis je met de trein in ongeveer 7 uur naar Banyuwangi. Deze trein gaat maar één keer per dag en komt rond middernacht aan. Regel dus vooraf vervoer naar je hotel, want dan rijden er weinig Grabs meer. Banyuwangi heeft ook een vliegveld met binnenlandse vluchten.
Kom je van Bali? Neem dan de bus via de ferry van Gilimanuk naar Banyuwangi. Je blijft in dezelfde bus zitten en bent in totaal ongeveer 5 uur onderweg. Van Banyuwangi naar de parkeerplaats bij Paltuding rijd je nog ongeveer een uur.
De meeste reizigers slapen in Banyuwangi. Wij sliepen daar bij Snooze Ijen hostelDeze link opent in een nieuw tabblad, wat ons betreft een van de fijnste hostels op Java. Je hebt er vriendelijk personeel, nette moderne kamers en ook dorms voor wie wat meer budgetproof reist. Restaurants en de bushalte liggen hier trouwens ook op loopafstand en je Ijen-tour regel je hier makkelijk ter plekke als je het niet al via GetYourGuideDeze link opent in een nieuw tabblad hebt geboekt.
→ Maak je een rondreis? Bekijk dan ook onze favoriete hotels in Indonesië
→ Blijf je langer? Lees dan onze tips over wat te doen in Banyuwangi
Ijen is een actieve vulkaan en de zwaveldampen zijn giftig. Heb je astma of een andere longaandoening? Dan kun je beter niet de krater in gaan. Blijf ook altijd bij je gids, draag een gasmasker in de krater en loop weg als de wind de dampen jouw kant op blaast. Bij verhoogde activiteit gaat het gebied dicht, dan wil je hier ook liever niet zijn, maar check daardoor vlak voor je bezoek even of Ijen open is of niet. Bij Bromo gebeurt dit trouwens ook.

Nog een aantal vragen die wij vaak kregen over deze mystieke plek en hier lees je al onze tips voor vulkanen in Indonesië.
Niet gegarandeerd. De grote blauwe vlammen van oude foto’s zie je tegenwoordig meestal niet meer. Soms zie je een kleine vlam, soms niets. Wij hadden geluk, maar de zonsopkomst boven het kratermeer maakt de hike hoe dan ook de moeite waard.
De wandeling naar de kraterrand is ongeveer 3 kilometer en duurt 1,5 tot 2 uur. Het middelste stuk is steil. De afdaling van zo’n 700 meter in de krater is het zwaarst, door de losse steentjes en de dampen. Met een goede basisconditie is het prima te doen.
Voor het blauwe vuur word je tussen 1.00 en 1.30 uur opgehaald. Ga je alleen voor de zonsopkomst, dan kun je een paar uur later vertrekken.
Ja, die is verplicht. Zonder verklaring kom je het gebied niet in. Bij tours wordt dit meestal geregeld.
Voor Ijen zelf is één nacht in Banyuwangi genoeg. Wil je ook Djawatan Forest, Baluran National Park of het strand van Pulau Merah zien? Plan dan 3 tot 4 dagen in Banyuwangi.
Zeker. Wij deden een driedaagse tour vanuit Yogyakarta langs beide vulkanen, die eindigde bij de ferry naar Bali. Lees ook onze blog over de Bromo vulkaan.
Handige links:
Beste reistijd Juni t/m Okt
Vliegtijd 14:30
Hoofdstad Jakarta
Taal Indonesisch
Hoi! Wij zouden 1 van de komende dagen met een tour vanuit Yogya via Bromo en Ijen naar Bali willen gaan. Bij welke touroperator hebben jullie geboekt? Bedankt!
Wat een geweldige trip, mooie foto’s! Mijn vriend en ik gaan ook Bromo & Ijen bezoeken deze zomer. We hebben erg weinig tijd in Java en willen het toch voor elkaar krijgen voor een redelijke prijs. Zou ik mogen weten bij welke touraanbieder jullie deze trip hebben geboekt?
Hi Ivanka,
Bedankt voor je berichtje en reactie! Je kan voor je vraag denk ik het beste even een berichtje achterlaten op facebook.com/Nielsendaphneopreis daar krijg je het snelst antwoord op je vraag :) zij zijn er geweest!
Kan je me laten weten met welke touroperator jullie hadden geboekt? Wij gaan met 5 personen in April en ik ben eigenlijk enigszins op zoek om het vooraf te regelen (vooral omdat we met mijn ouders gaan).
Ik hoor het graag!
Oh de Kawah Iljen! Wat heb ik onderweg naar boven gevloekt! Best wel pittige wandeling, maar je krijgt alleen maar respect voor de werkers meerdere keren per dag die tientallen kilo’s naar beneden zeulen.