Borobudur tempel bezoeken op Java: Tickets, zonsopgang en alles wat je moet weten
De Borobudur bezoeken was een van onze grootste wensen toen we naar Java gingen. De plaatjes van Boeddha’s die in de verte staren pronkten al jaren op onze bucketlist. En het leek ons zo betoverend om naar die reusachtige tempel te lopen, die zoveel meer details blijkt te bevatten dan je misschien verwacht. Grappig genoeg stonden wij als westerse bezoekers bij Borobudur ongeveer net zo vaak zelf op de foto als de tempel. Dat klinkt als een grap, maar we menen het. Het overgrote deel van de bezoekers hier komt uit Indonesië zelf, en een Hollands koppie tussen de stoepa’s blijkt fotogeniek genoeg om vriendelijk aangesproken te worden. Wen er maar aan, want het hoort bij de ervaring. En zodra je boven staat, tussen die klokvormige stoepa’s met de vulkanen in de verte, snap je waarom iedereen hier komt. In dit artikel lees je hoe je Borobudur bezoekt, hoe het ticketsysteem tegenwoordig werkt en waar je de mooiste zonsopgang pakt.
Borobudur is het grootste boeddhistische monument ter wereld en werd gebouwd in de negende eeuw, ruim voordat er in Europa aan kathedralen werd begonnen. Daarna verdween het complex eeuwenlang onder vulkaanas en jungle, om pas in de negentiende eeuw weer tevoorschijn te komen.
Het gebouw is eigenlijk één grote driedimensionale les. Je loopt met de klok mee omhoog langs negen niveaus. De onderste zes zijn vierkant en volgestouwd met reliëfpanelen die verhalen vertellen over het aardse leven. Hoe hoger je komt, hoe abstracter het wordt. De bovenste drie niveaus zijn rond, kaal en stil, met klokvormige stoepa’s waarin boeddhabeelden verscholen zitten. Helemaal bovenop staat één grote stoepa die het Nirwana voorstelt.
Dat is dus de hele clou: van chaos naar leegte, van vierkant naar rond, van vol naar stil. Als je dat eenmaal weet, wandel je heel anders naar boven.
Het ticketsysteem is veranderd
Belangrijk om te weten, want veel oudere reisverhalen kloppen niet meer. Er wordt inmiddels onderscheid gemaakt tussen twee dingen:
Toegang tot het park: je loopt door de tuinen en bekijkt de tempel van onderaf en van dichtbij, maar je gaat niet omhoog.
Toegang plus beklimmen: je mag de trappen op naar de bovenste niveaus. Hier zit een dagelijkse limiet op, je gaat mee met een gids in een klein groepje en je krijgt speciale sandalen om de eeuwenoude treden te sparen.
Die tweede optie is fors duurder en kan op drukke dagen uitverkocht zijn. Wil je echt naar boven, boek dan vooruit in plaats van te gokken bij de kassa. Dat is precies waarom de meeste mensen tegenwoordig voor een tour met gegarandeerde beklimming kiezen. Kaartjes voor Indonesiërs zijn een fractie van wat buitenlandse bezoekers betalen. De ingangen zijn ook gescheiden, dus let op dat je bij de juiste balie staat.
Het klassieke plaatje van mist over de jungle met vulkanen erachter is vanaf de tempel zelf niet meer vanzelfsprekend te krijgen. De regels rond vroege toegang zijn aangescherpt en het is duur.
Goed nieuws: het mooiste uitzicht op dat tafereel heb je sowieso niet vanaf de tempel, maar vanaf de heuvels ernaast. Twee plekken zijn favoriet:
Punthuk Setumbu: een korte klim naar een uitkijkpunt waar je Borobudur als silhouet uit de mist ziet opdoemen met Merapi erachter. Dit is het bekende plaatje.
Bukit Rhema, ook wel de Gereja Ayam: een bizar, nooit afgebouwd kerkgebouw in de vorm van een duif. Je klimt tot in de kroon en kijkt over dezelfde vallei. Rommeliger, maar wel een stuk eigenzinniger.
Beide zitten vaak in dezelfde ochtendtour, waarna je doorrijdt naar de tempel zelf zodra die opengaat. Dat is qua prijs en beleving de slimste combinatie.
De drukte voor blijven
Borobudur is druk. Niet een beetje, maar echt druk, vooral in het weekend en tijdens Indonesische schoolvakanties. Een paar dingen helpen:
Ga op een doordeweekse dag en wees er bij opening.
Loop tegen de stroom in zodra je op de bovenste ronde niveaus staat.
Neem de tijd voor de onderste galerijen, want daar loopt bijna iedereen doorheen op weg naar boven.
Blijf na de eerste piek nog even hangen in het park, dan wordt het rond het middaguur juist weer rustiger op de tempel zelf.
Neem een gids, of lees je in
Zonder context is Borobudur een grote hoop mooie steen. Met context is het een van de indrukwekkendste bouwwerken die je ooit ziet. De reliëfpanelen vertellen een doorlopend verhaal en die zie je pas als iemand ze aanwijst. Ga je met de beklimming mee, dan zit een gids er sowieso bij. Kies je voor alleen het park, huur er dan eentje bij de ingang of lees je van tevoren in.
Raak een Boeddha in een stoepa aan en krijg geluk?
Volgens de moeder van mijn ex, die half Indonesisch is, brengt het aanraken van een Boeddha die verstopt zit in een stoepa geluk. Toen ik met haar en mijn toenmalige vriend bij de Borobudur was, was dat ook een van de dingen die ze ons allemaal aanraadde om te proberen. Helaas ben ik zelf nou niet mega groot. Dus je raadt het al: die Boeddha heb ik helaas nooit aangeraakt. Achteraf bleek dit trouwens geen verzonnen familieverhaal. Het is een wijdverspreide legende op Borobudur: als je met een wens in gedachten je arm door de opening van de stoepa steekt en de Boeddha weet aan te raken, komt die wens uit. Precies daarom is het tegenwoordig verboden. Zoveel bezoekers stopten hun arm naar binnen dat het steen aan de onderkant van de stoepa’s zichtbaar is afgesleten en beschadigd. Je mag er dus niet meer bij, wat mij achteraf een excuus minder geeft om spijt te hebben dat het toen niet lukte.
Mendut en Pawon: de vergeten broertjes
Wat vrijwel niemand doet: Borobudur staat op één rechte lijn met twee kleinere tempels, Mendut en Pawon. Samen vormen ze het UNESCO complex, en oorspronkelijk liepen pelgrims die route van klein naar groot.
Mendut is een aanrader. Binnenin staat een drie meter hoog zittend boeddhabeeld dat velen mooier vinden dan alles wat op Borobudur staat. Ernaast ligt een actief klooster. Je bent er in een half uur en je hebt het bijna voor jezelf. De tempels liggen letterlijk aan de weg tussen Yogyakarta en Borobudur, dus vraag je chauffeur even te stoppen.
Hoe kom je bij Borobudur?
Georganiseerde tour: verreweg het makkelijkst, zeker voor de vroege ochtend als er nog geen taxi’s rijden.
Grab of privéchauffeur: een chauffeur voor een halve dag inhuren is in Yogyakarta betaalbaar en geeft je vrijheid om bij Mendut te stoppen.
Bus: vanaf busstation Jombor rijden bussen richting Magelang die je bij Borobudur afzetten. Goedkoop, wel traag.
Scooter: 40 kilometer over drukke wegen. Te doen, maar niet in het donker voor een zonsopkomst.
Borobudur of Prambanan?
De twee grote tempels van Java liggen aan tegenovergestelde kanten van Yogyakarta en zijn totaal verschillend. Borobudur is boeddhistisch, massief en beroemd. Prambanan is hindoeïstisch, slank en verfijnd, met een stuk minder gedoe rondom.
Wij zouden ze allebei doen, maar niet op dezelfde dag als je de tijd hebt. Borobudur vraagt om een vroege ochtend, Prambanan is op zijn mooist in de late middag.
De meeste reizigers gebruiken Yogyakarta als basis, waar Prawirotaman de fijnste wijk is voor boutique hotels en goede koffie. Wil je zonder wekkerstress bij de zonsopkomst zijn, dan slaap je in het dorpje Borobudur zelf. Er zitten mooie kleine resorts met uitzicht op de rijstvelden en de vulkanen.
Tot slot nog wat antwoorden op vragen die wij vaak kregen over de Borobudur:
Mag je de Borobudur nog beklimmen?
Ja, maar met een apart ticket, een beperkt aantal plekken per dag, een verplichte gids en speciale sandalen. Boek vooruit als je zeker wilt weten dat je naar boven kunt.
Hoeveel tijd heb je nodig voor Borobudur?
Twee tot drie uur, inclusief de wandeling door het park. Combineer je het met Mendut en Pawon, reken dan op een halve dag.
Kun je zonsopgang zien bij Borobudur?
Vanaf de tempel zelf is dat beperkt en duur. De mooiste zonsopkomst met de tempel in beeld heb je vanaf Punthuk Setumbu of Bukit Rhema, waarna je doorrijdt naar het complex.
Wat is beter, Borobudur of Prambanan?
Borobudur is indrukwekkender qua schaal en beroemdheid, Prambanan is verfijnder en rustiger. Heb je twee dagen? Doe ze allebei, elk op hun eigen moment van de dag.
Wat trek je aan bij Borobudur?
Bedekte schouders en knieën, en schoenen waar je de trappen mee op kunt. Bij de beklimming krijg je aangepaste sandalen. Neem zon bescherming en water mee, want boven is er geen schaduw.
Is Borobudur de moeite waard ondanks de drukte?
Wat ons betreft absoluut. Ga vroeg, neem de tijd voor de reliëfs onderin en accepteer dat je een paar keer op de foto moet. Die stille bovenste ring met stoepa’s maakt alles goed.
Hi, mijn naam is Roëll en ik ben de oprichtster van We Are Travellers! Heel wat jaren terug maakte ik mijn eerste backpackreis naar Brazilië, al snel volgde een wereldreis van 6 maanden en inmiddels kan ik niet meer zonder avontuur. Ik woon in Utrecht, maar reis nog meer dan eens de wereld over. Op We Are Travellers deel ik mijn tips voor de wereld met je.
