Cairngorms National Park: wandelingen, rendieren en de mooiste plekken
Het Cairngorms National Park is het grootste nationale park van Groot-Brittannië en een van de mooiste plekken van Schotland. Je vindt hier bergen, oude dennenbossen, meren met zandstranden en dorpjes waar het haardvuur ’s winters gewoon aanstaat. En dan de dieren: edelherten, rode eekhoorns, gouden arenden en zelfs een kudde semi-wilde rendieren. Wij waren er een weekend en ontdekten dat we hier makkelijk een week hadden kunnen blijven. In dit artikel vertellen we wat je in de Cairngorms doet, welke wandelingen je maakt en waar je het beste slaapt.
Slapen in Ballater: deze locatie is een perfecte uitvalsbasis voor Loch Muick en Royal Deeside. Je kan hier leuk logeren bij het super knusse BridgeviewDeze link opent in een nieuw tabblad.
Het park werd relatief kortgeleden opgericht, in 2003, en in 2010 nog een keer flink uitgebreid naar het zuiden. Met ruim 4.500 vierkante kilometer is het het grootste nationale park van Groot-Brittannië, goed voor zo’n zes procent van het Schotse oppervlak. Ter vergelijking: het park is groter dan de provincie Gelderland.
Cairngorms dankt zijn naam aan de berg Cairn Gorm, wat in het Schots-Gaelisch zoiets als blauwe berg betekent. Rijd je op een heldere dag door het park, dan snap je die naam meteen. In het park liggen vier van de vijf hoogste bergen van Schotland. De hoogste is Ben Macdui met 1.309 meter, na Ben Nevis de hoogste van het land.
Wat de Cairngorms zo bijzonder maakt, is de variatie. In een halve dag rij je van oude Caledonische dennenbossen naar een arctisch aandoend hoogplateau, langs meren met zandstranden en door dorpjes met whiskydistilleerderijen. Nergens anders in Groot-Brittannië liggen die landschappen zo dicht op elkaar.
Het park heeft twee logische uitvalsbases, aan weerszijden van de bergen. Welke je kiest hangt af van waar je vandaan komt en wat je wil zien.
Aviemore: de outdoorkant
Aviemore ligt aan de noordwestkant van het park, op ongeveer drie kwartier rijden vanaf Inverness. Dit is het drukste en best voorzienste plaatsje van de Cairngorms, met outdoorwinkels, cafés, een treinstation aan de Highland Main Line en een supermarkt. Niet het mooiste dorp van Schotland, maar wel het handigste.
Vanuit Aviemore zit je binnen twintig minuten bij Loch Morlich, Glenmore, de rendierkudde en de weg omhoog naar Cairn Gorm. Kom je met de trein of zonder auto, dan is dit de enige logische basis.
Wat ons verraste in Ballater is hoe fanatiek de outdoorliefhebbers hier zijn. Tijdens onze lunch bij The Bothy (aanrader, heerlijke broodjes) zaten we tussen volledig uitgedoste mountainbikers en hikers, en waren onze sneakers met spijkerbroek nogal aan de zuinige kant. Vanuit Ballater zit je vlakbij Loch Muick, Lochnagar en Balmoral. Kom je vanaf de oostkust, dan is dit je plek.
Rendieren in Schotland? Vast in een dierenpark? Nee, in de Cairngorms lopen ze echt los in de bergen. In Glenmore, tussen Aviemore en Cairn Gorm, zit The Cairngorm Reindeer Herd, waar ongeveer 150 rendieren semi-wild leven. De kudde wordt beheerd door een centrum dat draait op rendierenthousiastelingen, deels vrijwilligers en deels vaste krachten. Dit is de enige vrij rondlopende rendierkudde van Groot-Brittannië.
Hoe komen die rendieren daar?
Tot ergens in de middeleeuwen leefden er gewoon wilde rendieren in de Schotse Hooglanden. Daarna verdwenen ze. In 1947 bezochten de Zweed Mikel Utsi en zijn vrouw dr. Ethel Lindgren Schotland voor het eerst. Zij begrepen niet waarom er geen rendieren meer waren, want de omstandigheden in de Cairngorms leken hun uitstekend geschikt. In 1949 dienden ze een verzoek in bij het ministerie van Landbouw om een klein aantal Zweedse rendieren te mogen importeren. Dat duurde even, maar op 12 april 1952 arriveerde de eerste kudde.
Toen het echtpaar overleed, nam Alan Smith de verantwoordelijkheid over. Hij werkte sinds de jaren tachtig bij de kudde en trouwde met Tilly, een vrijwilliger bij het centrum. Samen zijn zij nog altijd de eigenaren, en inmiddels is hun dochter de manager.
Op hill trip met de herder
Je kunt de rendieren niet zomaar zelf opzoeken, je gaat mee met een herder tijdens een zogeheten hill trip. In de winter vertrekt die één keer per dag, in de drukke zomermaanden meerdere keren. Reserveer vooraf, want de plekken zijn beperkt en in de zomer en rond kerst is het snel vol.
Wij mochten een dag meelopen met Manouk, een Nederlandse herder die er werkt. Ze verzorgt niet alleen de dieren, maar geeft ook de rondleidingen. Samen met de groep loop je de berg op, en dan sta je opeens tussen de rendieren die naar je toe komen voor het voer. Op dat moment valt er weinig meer te zeggen. Het is gewoon heel bijzonder.
→ Leuk detail: in het voer zit een bijproduct van de whiskyproductie. Volgens Manouk zit er geen alcohol in, dus dronken rendieren hoef je niet te verwachten.
Een rendier adopteren
Het centrum draait op donaties, bezoekers en kerstactiviteiten, en we hebben veel bewondering voor wat de vrijwilligers en vaste krachten er doen. Naast een bezoek kun je ook een rendier adopteren. Je krijgt dan elk kwartaal een update over hoe het met jouw dier gaat. Een leuk cadeau, zeker rond kerst.
De mooiste wandelingen in de Cairngorms
Het park heeft honderden kilometers aan paden, van vlakke rondjes om een meer tot serieuze bergtochten. Dit zijn de mooiste, geordend van makkelijk naar zwaar.
Loch an Eilein
Misschien wel de mooiste makkelijke wandeling van het park. Het rondje om Loch an Eilein bij Rothiemurchus is ongeveer vijf kilometer over een breed pad, dus prima met kinderen of een kinderwagen. Midden in het meer ligt een eilandje met een kasteelruïne, omringd door oude dennen. Reken op anderhalf uur. Er is een parkeerplaats met betaalautomaat.
Loch Morlich en Glenmore
Loch Morlich ligt op zo’n 350 meter hoogte aan de voet van Cairn Gorm en heeft iets wat je in de Schotse bergen niet verwacht: een zandstrand. Het geldt als het hoogstgelegen strand van Groot-Brittannië. Je kunt hier een rondje van ruim vijf kilometer om het meer lopen, kajakken of suppen huren, of gewoon met je voeten in het water zitten kijken naar de bergen aan de overkant. Op een zomerse dag is het hier druk, en terecht.
Vanaf Glenmore loop je ook zo naar An Lochan Uaine, het Groene Lochan in de Ryvoan Pass. Dat water is echt opvallend groen, wat komt door de mineralen in de bodem. Volgens de lokale verhalen komt het doordat de feeën er hun kleren wassen. Het is ongeveer vijf kilometer heen en terug vanaf de parkeerplaats.
Wandelen bij Loch Muick
Loch Muick is een langwerpig meer omringd door bergen, aan de oostkant van het park. Vanuit Ballater is het ongeveer een half uur rijden. Je laat de bewoonde wereld al snel achter je en slingert over een smal weggetje de hooglanden in. Op de parkeerplaats moet je in het hoogseizoen even zoeken naar een plek. In het bezoekerscentrum krijg je de actuele informatie over de routes.
Wij liepen in ongeveer 3,5 uur het hele meer rond, zo’n 12,5 kilometer. Onderweg passeer je kleine watervallen, steile stukjes en een verlaten boothuis aan de oever. Met goed weer is de wandeling prima te doen, want het pad kent nauwelijks hoogteverschil. Aan de kop van het meer stromen watervallen uit de bergen naar beneden, meestal gesmolten sneeuw van hogerop.
Loch Muick ligt op het landgoed van Balmoral, en het gebied is geliefd bij koning Charles. In ons hotel vertelden ze dat hij hier regelmatig een rondje loopt en dan graag een praatje aanknoopt. Wij troffen hem helaas niet.
Lochnagar: de berg boven Loch Muick
Wil je hoger, dan beklim je Lochnagar, de munro van 1.155 meter die boven het meer uittorent. De rondwandeling start en eindigt bij Loch Muick, is ongeveer negentien kilometer lang en kent zo’n 930 meter hoogteverschil. Reken op acht uur.
Dit is een serieuze bergtocht. In de winter liggen de toppen onder de sneeuw en kan er lawinegevaar zijn, waardoor je winteruitrusting en ervaring nodig hebt. Ook in de zomer slaat het weer hier snel om. Check altijd de voorspelling en vraag bij het bezoekerscentrum of de route haalbaar is. Voor de liefhebbers: Lochnagar is de berg waarover koning Charles ooit een kinderboek schreef.
Cairn Gorm en het plateau
De berg die het park zijn naam gaf is 1.245 meter hoog en vanaf de parkeerplaats bij het skigebied in een uur of vier heen en terug te lopen. Bovenop sta je op een hoogplateau dat meer aan Scandinavië of IJsland doet denken dan aan Groot-Brittannië: kaal, winderig en soms tot in juni besneeuwd.
Onderschat dit gebied niet. Het is een van de weinige arctische plateaus van Europa en het weer kan er binnen een half uur volledig omslaan. Neem kaart, kompas en warme kleding mee, ook in augustus.
Lairig Ghru
De koning van de Cairngorms-wandelingen. Deze bergpas van ongeveer dertig kilometer snijdt dwars door het massief, van Aviemore naar Braemar, tussen Ben Macdui en Braeriach door. Je loopt hem in één zeer lange dag of je kampeert onderweg. Er zijn geen voorzieningen, geen mobiel bereik en het pad is op stukken lastig te volgen. Alleen doen als je ervaring hebt met meerdaags wandelen in de bergen.
Dieren spotten in de Cairngorms
Het park is een van de beste plekken van Groot-Brittannië om dieren in het wild te zien. Dat komt door de variatie in landschap: hooglanden, oude bossen, grasland, wetlands en rivieren liggen hier allemaal naast elkaar. Een flink deel van de zeldzame soorten van het Verenigd Koninkrijk komt in dit park voor. Verrekijker mee dus.
Edelherten. De grootste kans heb je in de vroege ochtend en tegen zonsondergang, en in de bronsttijd in oktober zijn ze het spectaculairst. Wij zagen tijdens de start van onze wandeling bij Loch Muick al een kudde in de verte staan. Op de terugweg kwamen er drie verdwaalde herten opeens vlak voor ons het pad over, op weg naar de rest van de groep verderop.
Rode eekhoorns. In de dennenbossen rond Rothiemurchus, Loch an Eilein en Glenmore is de kans het grootst. Ga rustig zitten en wacht.
Visarenden. Bij Loch Garten in Abernethy Forest broeden visarenden. Tussen april en augustus kun je ze daar met een beetje geluk zien vissen. Check vooraf even of het bezoekerscentrum open is, want dat wisselt per seizoen.
Gouden arend en steenarend. Boven de open hellingen en het plateau cirkelen roofvogels. Ook buizerds en kieviten zie je regelmatig.
Sneeuwhazen. Op de hoge hellingen leven berghazen die in de winter helemaal wit worden. In maart, als de sneeuw wegtrekt maar de vacht nog wit is, zie je ze soms van kilometers ver.
Highland cows. De harige Schotse runderen met hun pony’s voor de ogen staan verspreid door het park in weilanden langs de weg, onder andere rond Rothiemurchus en Royal Deeside. Blijf aan de kant van het hek, want het blijven grote dieren.
Auerhoen. Het park is het laatste bolwerk van deze zeldzame bosvogel in Groot-Brittannië. De soort staat zwaar onder druk, dus ga er niet actief naar zoeken en blijf in het broedseizoen op de paden.
Meer te doen in de Cairngorms
Niet alleen wandelen dus. Dit zijn de andere hoogtepunten van het park.
De Cairngorm Mountain Railway
Vanaf het skigebied loopt een kabelbaan omhoog naar het Ptarmigan-station op ruim 1.000 meter, het hoogstgelegen restaurant van Groot-Brittannië. Handig als je niet wil klimmen maar wel het uitzicht wil. Let op: vanaf het bovenstation mag je niet zomaar het plateau op wandelen, daarvoor gelden aparte regels. Check de openingstijden vooraf, want de baan is in het verleden langere periodes buiten dienst geweest.
Balmoral en Royal Deeside
Balmoral Castle, het Schotse buitenverblijf van de koninklijke familie, ligt tussen Ballater en Braemar. Het landgoed is een deel van het jaar open voor bezoekers, meestal in het voorjaar en de vroege zomer wanneer de familie er niet is. Ook zonder bezoek is de rit door Royal Deeside langs de rivier de Dee prachtig, met Crathie Kirk en het dorpje Braemar onderweg.
Whisky proeven
De Cairngorms grenzen aan Speyside, de dichtstbevolkte whiskyregio ter wereld. In en rond het park liggen distilleerderijen als Royal Lochnagar bij Ballater, Dalwhinnie in het zuidwesten en The Glenlivet en Tomintoul in het noordoosten. De meeste geven rondleidingen met proeverij. Rijd je zelf, dan krijg je je proefmonster gewoon mee in een flesje.
Vanaf Aviemore rijdt een historische stoomtrein naar Boat of Garten en Broomhill. Een tochtje van ongeveer anderhalf uur heen en terug door het dal, leuk met kinderen en voor treinliefhebbers.
Skiën in de winter
Ja, je kunt skiën in Schotland. Cairngorm Mountain bij Aviemore, Glenshee in het zuiden van het park en The Lecht in het noordoosten zijn de bekendste gebieden. Verwacht geen Alpen: de sneeuwzekerheid is wisselvallig en de liften zijn basaal. Maar op een goede dag met blauwe lucht en verse sneeuw is het bijzonder. Meer daarover lees je in ons artikel over Schotland in de winter.
Sterrenkijken
Rond Tomintoul en Glenlivet ligt een officieel Dark Sky Park, een van de donkerste plekken van Groot-Brittannië. Tussen oktober en maart is de kans op een heldere sterrenhemel het grootst, en bij een sterke zonnestorm zie je hier soms zelfs noorderlicht.
Met de auto door het park
De Cairngorms zijn gemaakt voor een roadtrip. Twee routes springen eruit.
De A93 tussen Braemar en Blairgowrie klimt over de Cairnwell Pass naar 670 meter en is daarmee de hoogste doorgaande weg van Groot-Brittannië. Je rijdt langs het skigebied van Glenshee door een kaal, weids berglandschap. In de winter gaat deze weg bij sneeuwval geregeld dicht.
De A939, de Old Military Road tussen Ballater en Grantown-on-Spey via Tomintoul, is voor ons de mooiste. Smalle bochten, uitzicht over het hele park en onderweg de Lecht. Ook deze weg sluit bij winterse omstandigheden regelmatig.
Verder is de rijtijd door het park groter dan de kaart doet vermoeden. Van Aviemore naar Ballater is het bijvoorbeeld anderhalf uur, want je rijdt om het bergmassief heen en niet erdoorheen. Houd daar rekening mee bij het plannen.
Met de auto vanaf Inverness rijd je in drie kwartier naar Aviemore, vanaf Aberdeen in anderhalf uur naar Ballater, en vanaf Edinburgh of Glasgow ben je er in ongeveer tweeënhalf uur. Zonder auto kun je met de trein op de Highland Main Line uitstappen in Aviemore, Kingussie of Newtonmore. Vanaf Aviemore rijden lokale bussen naar Glenmore en Loch Morlich, maar voor de rest van het park heb je echt een auto nodig.
Mei, juni en september zijn onze favoriete maanden. De dagen zijn lang, het is rustiger dan in de zomervakantie en je hebt minder last van midges. Oktober geeft prachtige herfstkleuren en de bronsttijd van de edelherten. December tot maart is winter, met sneeuw, korte dagen en de kans op noorderlicht. Juli en augustus zijn het drukst en het meest muggenrijk.
Weer en veiligheid
Het weer in de Cairngorms is een verhaal apart. Op het plateau is de gemiddelde temperatuur een stuk lager dan in het dal en waaien de hardste winden van Groot-Brittannië. Ga je omhoog, check dan altijd het bergweerbericht, neem laagjes mee en zorg dat je terug kunt keren als het omslaat. Beneden in de dalen is het een stuk milder en kun je prima wandelen met normale kleding.
Wat neem je mee
Waterdichte jas en broek, wandelschoenen met grip, laagjes, muggenspray en een verrekijker. Onze volledige paklijst voor Schotland helpt je op weg.
Combineren met de rest van Schotland
De Cairngorms combineer je makkelijk met Inverness en Loch Ness in het noorden, met Aberdeen en de kliffen van Aberdeenshire in het oosten, en met Edinburgh in het zuiden. Ga je door naar de westkust, dan liggen Glencoe en Isle of Skye op een paar uur rijden.
Veelgestelde vragen over Cairngorms National Park
Hieronder nog een aantal handige antwoorden op vragen die we vaak krijgen:
Hoe groot is Cairngorms National Park?
Het park beslaat ruim 4.500 vierkante kilometer en is daarmee het grootste nationale park van Groot-Brittannië. Dat is ongeveer zes procent van het Schotse landoppervlak.
Hoeveel dagen heb je nodig voor de Cairngorms?
Met twee tot drie dagen zie je de hoogtepunten aan één kant van het park. Wil je zowel de omgeving van Aviemore als Royal Deeside en Loch Muick doen, reken dan op vier tot vijf dagen.
Wat is de hoogste berg in de Cairngorms?
Ben Macdui is met 1.309 meter de hoogste berg van het park en na Ben Nevis de hoogste van Schotland. Vier van de vijf hoogste bergen van het land liggen in de Cairngorms.
Kun je echt rendieren zien in de Cairngorms?
Ja. In Glenmore leeft de Cairngorm Reindeer Herd van ongeveer 150 semi-wilde rendieren, de enige vrij rondlopende kudde van Groot-Brittannië. Je bezoekt ze tijdens een hill trip met een herder, die je vooraf reserveert.
Wat is de mooiste wandeling in Cairngorms National Park?
Loch an Eilein is de mooiste makkelijke wandeling, ongeveer vijf kilometer over vlak pad. Wil je iets langer lopen, dan is het rondje om Loch Muick van 12,5 kilometer een aanrader. Voor ervaren wandelaars is Lochnagar of de Lairig Ghru de mooiste uitdaging.
Wat is de beste uitvalsbasis voor de Cairngorms?
Aviemore is de handigste basis voor de noordkant, met de meeste voorzieningen en een treinstation. Ballater ligt rustiger en is ideaal voor Loch Muick, Lochnagar en Royal Deeside.
Kun je in de Cairngorms skiën?
Ja, in en rond het park liggen drie skigebieden: Cairngorm Mountain, Glenshee en The Lecht. De sneeuwzekerheid wisselt sterk per jaar, dus check vooraf de omstandigheden.
Prachtig! En wat een mooie foto’s ook! Ik ken het gebied alleen van naam maar ben er zelf niet geweest. Tijdens mijn reis door Schotland vooral de Hebriden, Skye en de Hooglanden bezocht.
Hi! Mijn naam is Iris, een twintiger die de wereld aan het ontdekken is als freelance journalist. Naast het schrijven over het laatste nieuws en filmen van persoonlijke verhalen, heb ik een grote liefde voor reizen en fotograferen. Ik hoop jullie te inspireren met mijn verhalen over de landen die ik bezoek.
Prachtig! En wat een mooie foto’s ook! Ik ken het gebied alleen van naam maar ben er zelf niet geweest. Tijdens mijn reis door Schotland vooral de Hebriden, Skye en de Hooglanden bezocht.